Mann ki baat 29.09.2019

منی عزیزئن ھموطن، نمسکار۔ سنگتان من مروچی بہ من کی بات ای کئسمت آ بہ مُلکئ مزنئن شخصیتئ باروا ھبر کنین، کہ مُچینھندین استمان آی را شہ دل دوست دارنت و شہ دل پہ آوان
احترام دارنت۔ با کمین شھروند انت کہ پہ آوان وت دلئ تھا مزنئن جائ نہدارنت۔ آوان شہ مئ گیشترکین استمانا مزنتر انت و مُلکا بہ راز رازئ حالاتان و بدلینگان دیستگنت۔ ما آوانا دیدی یعنی مزنئن گوار توارکننت۔ لتا دیدی۔ ای ماہ ۲۸ تاریخا آوان ۹۰ سالگ بنت۔ دیم شہ ایشی کہ من پہ دورہ شہ یک ڈنئ مُلکئ رادگ بین من گو آوان ٹلیفونینوڑئ گپ و ھبر کرتن۔ ای گپ و ھبر چو یک گونڈین براس و مزنئن گوارئ نیامئ گپ و ھبرئ ات کہ گون یکئ آ دیگرا گون محبت ھبرکرتنت۔ من گیشترکین وھدان بہ انچین شخصین گپ و ھبرانی باروا ھبر نکنین مگہ مروچی، من لوٹین کہ شما مُچین ھبرانا گوش دارگابئیت۔ لتا دیدی ھبرانا گوش دسرگا بیئت و وت گیندئیت کہ آوان چینکس بہ مُلکئ باروا بہ پکر و تشویش آ انت۔ آوانی وشھالی و رضایتھم بہ ھر ھندیئ دیمرئی و سوبا، مُلکئ کہ بہ بدلینگئ راھ سرا گام زوریت و ھندیی کہ بہ نوکین برزیان رسیت۔
بہ ایشی باروا پکر کنئیت، یک نیمگا انچین مزنئن گئس انت روک شہ چراگان و دیگہ نیمگا گئس انت پر شہ تارینکیا۔ اصلین وشھالیوھدہ انت کہ تارینکی شہ روشنائی چیرا زیان بیت۔ بیائیت یکجا وشھالیا بار کننت جائ کہ آی زرورت انت۔ وھدہ کہ مشمئ گئسانوشی و پُچ و تھیکئ رسنت بیایت بہ ایشی پکر کننت کہ چی وڑا ما دیگہ کسئ گئسان ایشانا برسیننت۔ کم شہ کم شہ مشمئ گئسانثھما چیزئ کہ اضافی انت و پہ سر نہ انت، آوانا پہ دیگہ کسان داتگ کننت۔ پہ ای کارئ کنگا بازین گیرسرکارین سازمان کار کننت۔آوان پُچ و وشی و نان شہ گئسان یکجا کننت و پہ ھما مردمان کہ زرورت دارنت رسیننت۔ ما کرتگ کننت کہ ای واری بہ فسٹیوال دورہوھدہ شہ چراگئ چیرا تارینکی آ کمتر کننت؟
ھما ھندگئ کہ بی وسین الکانی باسکانئ دیمئ سرا بیاینت شمئ وشھالیا بہ دودان دو برابیر کننت۔ شمئ دیم گون روشنائی اا روکبیت و شمئ دیوالی روکتر بیت۔
منی عزیزئن سنگتان شما شہ سرئ وزیرئ برنامہ و کاران وترا شہ ٹلویزیون و اخبارانی راہ سی کنئیت و ھمی وڑا بہ آی باروا گپ وتران ھم کنئیت۔ مگہ من امیت دارین کہ شما ای ھبرا زانئیت کہ من ھم چون شمئ آ یک عادین مردمئ استن، یک عادین شھروندئ، ھرچیزئ کہ شما را متاثر کنت منی سرا ھم ھما تاثیر آ داریت پہ چہ کہ من ھم شمئ مانجینا استن۔ وھدہ کہ آمریکہ آزاتین لہیبانی سوبئباروا گپ و تران بوت ھما وھدہ دانیل میدودیو کہ دوک بوت آی بیان مُچین جاگان رست۔ من وت آی بیانا اوشکینتن و لئیبئ ھم سیل کرتن۔۲۳ سالگین دانیل میدودیو سادگی و زانتکاری مُچانی دلئ تھا جا کرت۔
مئ سماج باید انت کہ انچین جینیکانا دروست کنت و شہ آوان وش گشی بکنت۔ مُلکئ مُچین سیمان باید انت کہ پروگرام تسر بنت پہآوانی تشویق کنگا۔ ما گیشترین کارئ کرتگ کنت۔ ما کرتگ کننت کہ مئ جینیکانئ ای دست آوردانا بہ سوشل میڈیائ تھا گون مُچانشریک کننت گون ھشتگ #بھارت کئ لکشمی۔ ھما وڑئ کہ ما یک کمپاینئ بہ ” سلفی گون جینیکان” بناہ کرتنت کہ عالمین شکلئ بہ وتگپت بیائیت ای وڑئ یک کمپاین ھم بناہ کننت۔ منی عزیزین ھموطن ھمی وڑا کہ من دیم شہ ایشی گشتن من کی بات شہ ای وجا ھمکٹوک انت کہ من گون بازین مردمان گپ و ھبر کرتگ کنین، دروستی و گیر دروستی ، راستام و گیر راستامین وڑئ۔ چُنت روچ دیما یبانوکئ شہ آروناچل پردیش بہ آلینا تیاگی ناما پہ من خط لیکتگیت و آی تھا گشتگیت۔ بیائت من پہ شما آی خطا بوانین۔
محترمین سرئ وزیر، منی نام انت آلینا تیاگی۔ من شہ آروناچل پردیشئ روینگ سیمان استن۔ ای وارئ وھدہ کہ منی امتیانانئ نتیجہرستنت مُچی شہ من سوج کرتنت کہ من ” اگزام واریرز” کتابا وانتفن یا نہ۔ من گشتن نہ و وھدہ کہ برگشتن ای کتابا زیتن و گیش شہ دووارا وانتن۔ من گون وت پکر کرتن کہ اگہ ای کتابا دیم شہ امتیانا بوانتن منی امتیان جوانتر تیر بوت۔ ای کتابئ مُچین چیزانا من پسندکرتن مگہ من یک چیزئ را دیستن کہ بہ آی تھا چُنتی منترا پہ تعلیم گروکان اتنت۔ مگہ پہ تعلیم دیوکان و ماس و پسان بہ ایشی تھاچیزئ لیکتگ نہ بوتہ۔ من لوٹین کہ اگہ شما ای کتابئ نوکین ادیشنئ را اگہ طاپ کنا بہیت بہ آی تھا پہ تعلیم گروک و ماس و پسان ھممنترا پیش کنئیت۔
سیل کنئیت حتئ مئ کسانترین شھروند زاننت کہ اگہ آ شہ سرئ وزیر کہ مُلکئ سروکئن حذمت کنوک انت چیزئ بلوٹنت آ پورہ بیت۔
منی کسانین تعلیم گروکین سنگتان، شکریہ شہ شما کہ ” اگزام واریرز کتابا وانتگئیت۔ و شکریہ کہ پہ من خط لیکتگئیت۔ شکریہ کہایشی کمیانا پہ من گشتگئیت۔ منی کسانین سنگت ھم یک کارئ پہ من داتگیت و من آی را پورہ کنین۔ ھما راز کہ پہ من گشتگیت ھروھدہ کہ من توانین نوکین کتابئ بری بھرا چاپ بکنین بہ تعلیم دیوک و ماس و پسانئ باروا گیشتر نویسین۔
مگہ من شہ شما مُچان لوٹین کہ گون من مدد کرتگ کنئیت؟ ای بہ شمئ ھر روچگین تجربہ آنی باروا انت۔ من شہ شما مُچان لوٹین کہوتی ھر روچگین تجربہ و پکر و حیالانا گون ما شریک کنئیت کہ چی وڑا تعلیم گروک بیدئ گجام استرسئ وتی امتیانا داتگ کننت۔ منآوانا سیل کنین پٹ و پولئ چیرا گرین و وتی جیندئ ھبر و پکر و حیالانا گون آی گون کنین۔ و اگہ شمئ ای پیگام بہ برزین کچانہ بنتحتمی انت کہ نوکین کتابئ جور کرتگ کننت۔ من پہ شمئ پکر و حیال و پیگامان نون چمبراہ مانین۔ یک وارئ دیگہ شکریہ گشین پہ مہکسانین انگت الینا تیاگی شہ آروناچل پردیش۔
منی عزیزئن سنگتان شما شہ سرئ وزیرئ برنامہ و کاران وترا شہ ٹلویزیون و اخبارانی راہ سی کنئیت و ھمی وڑا بہ آی باروا گپ وتران ھم کنئیت۔ مگہ من امیت دارین کہ شما ای ھبرا زانئیت کہ من ھم چون شمئ آ یک عادین مردمئ استن، یک عادین شھروندئ، ھرچیزئ کہ شما را متاثر کنت منی سرا ھم ھما تاثیر آ داریت پہ چہ کہ من ھم شمئ مانجینا استن۔ وھدہ کہ آمریکہ آزاتین لہیبانی سوبئباروا گپ و تران بوت ھما وھدہ دانیل میدودیو کہ دوک بوت آی بیان مُچین جاگان رست۔ من وت آی بیانا اوشکینتن و لئیبئ ھم سیل کرتن۔۲۳ سالگین دانیل میدودیو سادگی و زانتکاری مُچانی دلئ تھا جا کرت۔
مشما مُچی شہ ای ھبرا سی انت کہ بہ تمباکو آ معتاد بیگ یک گندگین چیزئ انت و باز سَک انت ای اعتیادئ ویل کنگ۔ ھما مردمئ کہشہ تمباکو بہ برزین کچانہ کٹ گرنت سَکین ناجوری آوانا گپتگ کنت چو سرطان، شکر و برزین فشار و دیگہ ناجوری۔ مُچی زاننت کہتمباکوئ مسمومیت شہ نیکوٹین وجا بیت۔ اگہ بہ نو جوانی و ورنائی آ شہ آی کٹ گرنت آوانی مردمانئ متاثر کرتگ کنت۔ من لوٹین یکنوکین سرگالئ باروا پہ شما ھبر کنین۔ شما سی استیت کہ ھندوستانئ تھا ای-سیگرٹ بند بوتگیت۔ ای- سیگرٹ یک رازئ الکٹرونیکینسیگرٹئ انت کہ چو دیگہ سگرٹان نہ انت۔ وھدہ کہ مشما مُچین شہ سیگرٹ خرابیان سی انت مگہ بہ ھندیی تھا ای سیگرٹ باروا یکغلط فھمی پیدا بوتہ۔ ای غلط فھمی باز بوتہ کہ ای سیگرٹ ایچ خرابئ نہ دارنت۔ چو نورمالین سیگرٹئ آ بو نہ دنت پہ چہ کہ کیمیاویمواد بہ آی تھ پریننت۔
مشما وتی دور و برا دیستگنت کہ اگہ یک گئسئ تھا پئس ھم معاتد سیگرٹ انت ا کوشست کنت کہ وتی زاگانا و الک و ایالانا شہ ایشیرکینیت و آوانا دور ساتیت شہ ایشی۔ آ کوشست کنت کہ ھیچ گجام باسک شہ آی الک و اعیالا سگرٹ آ دست مہ جنت۔ شہ ای وجا کہ آزانت کہ تمباکو بہ چہ کچانہ پہ دروائی آ ناشرّ انت۔ تمباکوئ ناشرّین تاثیرات درا انت و بی شک پہ مئ بدن آ زبر نہ انت و بیدئ ضرر ؤچیزئ نداریت و شہ ای ھبرا ھما مردمئ کہ آی را با کنت ھم سئ انت۔ ھما مردمئ کہ سیگرٹ کشیت ھم ای ھبرا زانت و آئ دور و برئمردم ھم۔ ای سیگرٹ ھبر یک جیتائن ھبرئ انت مردم بہ ای سگرٹ باروا بازین معلوماتئ نہ دارنت۔ و ھمی وج انت کہ ای سیگرٹ بہآوانی گئسان ودی بیت۔ مئ کسانین زاگ ایشی را زننت و کارنت گئسان و پہ مُچان نشان دینت کہ سئیل کنئیت من بیدی سیگرٹ و بیدئآچ شہ وتی دپا دوت در کرتگ کنین۔
بیائیت مُچین یکجا دروا و جورین ھندیئ جور بکننت۔ فیت اینڈیائ کمپاین شمئ ھوشا انت؟ اگہ شما ھر روچ دو سات سبھ و بیا باشگاہبروئیت و پکر کنئیت کہ دروا و جور مانیت آ کافی نہ انت باید ان کہ وترا ھر رازئ دروا و جور ساتیت وشہ اعتیادا دور مانئیت۔ مئ ماسینمُلک ماس ھند یک مقبول ئن ڈگارئ انت و چوالمقس بنیادم بری مُلکئ تھا ودی بوتگنت۔ ھندیییھا انچین جوانین مردم ودی بوتگنت کہ وتیپورہ ئن زند آ پہ مردمانی حذمت و پہ سماج آ داتگنت۔ بہ ۳ اکتوبر تاریخا پہ یک انچین مزنئن ھندیی واتیکن سیٹئ ایوارڈ داتگ بیت۔بلپہ ھندین استمانا ای افتخارئ وڑ انت کہ پوپ فرانسیس پہ مریم ٹرئیسا سینٹ پیما دیگا انت۔ بانوک مریم بہ وتی ۵۰ سالئ کمین وھدہپہ بنجادمان بازین کارئ کرتنت و نون چو یک مزنئن مثالئ انت۔ ای بانوک بہ وتی زندئ تھا، بازین اسکول، ھسپٹال و ھوٹل جورکرتگنت۔
منی دوستین ھموطن، نہ تھانکا پہ مابلکہ پہ پورہ ئن عالما مروچی افتخارئ وڑ انت کہ ما وھدہ کہمھاتما گاندھی ۱۵۰ سالگی ودیبیگئ سالروچا دود گرنت وتی تعھد آ بہ پلاسٹک زیان کنگئ دیما درا کننت۔ بہایشی پا منظر آ کہ ھندوستان انچین گام پہ ماحولئرکینتنا زوریت مروچین روچا پورہ ئن عالم دیم بہ ھند چو یک موڈل سیل کنت من زانین کہ بہ اکتبرئ ۲ تاریخا شما مُچین بری کمپائنتھا کوت گرئیت و پلاسٹک آ شہ نیاما زیان کنئیت۔ مردم مُچین بری کمپین تھا کوت گرنت مگہ یکئ شہ مشمئ ھموطنان باز جالب ئنچیزئ کمپاین آ دیما کرتگیت۔
آوانی ھبر پہ من جالب اتنت شہ ھمی وجا من ٹلیفونین وڑئ گون آی ھبر کرتن و کوشت کرتن گیتیر درک کنین ھمی کارئ کہ آ لوٹیتبکنت۔ ای راز بوتگ کنت کہ آوانی ای پکر پہ مئ مُلکئ استمانا مدد کنت۔
واجہ ریپودامن بلویجی یک نوکئن چیزئ را بہ پلوگینگ ناما ودی کرتگنت۔ ای کلیمہ پہ من بھم ھمی وڑا نا اشنا ات شاید انت کہ شہ ایکلیمہ بہ ڈنئ مُلکانی تھا گیشتر کٹ گرنت۔ بیائیت گون آی ھبر کننت۔
واجہ مودی زنگ گون ریپودامن بلویجی۔
شہ ھمی وجا شما ارزشئ دارئیت کہ پہ شما زنگ جتگن پہ چہ کہ شما انچین یک خاسین پروگرامئ جور کرتگئیت پہ مُلکئ ورنائان بہکمین وھدہ تھا۔ من پہ شما شہ دل مبارکی دئین۔
په یک نوکئین ودیمروکین هندی جور کنگا ودیمابرگا بیایت یکی بن وکوشستان وتیانه گیش کنگابن.
می عزیزین هموطنان
بیائیت که دیمی فستیوالان که دیما دارن چون دیوالی وای دیگه فستیوالان به اکتوبری ماها گون وشحالی دیما برون .
همی ورا ای دیگه پروگرام که به دیما دارن شرین وری کوت گرگا بن وگیش شه پنجاه جاگه دستینین که ور وری جاه انت گون وتی کهولانشه آوان دیدن بکنن.
می ملکا هزاران هند وجاگه دستینین هستیت که بازین مهلوکی شه دنیای هر کر وگورا په دستنیش کائینت وما شه نزیکا بگندنیش.
می عزیزین هموطنان
یک وار پدا په شما شرین فستیوالی سیزنی لوتین که دیماداشتگ بیت وگون درایی ووشحالیا په جوانی داشتگ بیت .
وبه روشنی سایگا ور وری دود تسر کنگابیت بیدی ایشی که په کسی شه آچش تپی برسیت .
بیائیت که دیمی نوکین ورویا ولوتگان په وتی ملکی دیمرئیا برون.