سرگال: چین بہ شینجیانگ تھا مسیت و مذھبین جاگانا خراب کرتگیت۔

سرگال: بہ شینجیانگ صوبہ ھزاران مسیت و دینین ھند شہ چینئ دستا ڈالینتگ و خراب بوتگنت۔ بہ چین شہ چُنت سال بہ اینگو، بہ ایغور مسلمانانی سرا بازین ظلمئ کنگئ الزام جتگ بیت، مگہ بہ دیمئ چُنت ماھان گواہ کہ بہ دیما آتہ شہ آوانی دیما گشتگ بیت کہ بجینگ بہ وتی مذھبین اقلیتانی دود و ربیدگا لوٹیت زیان کنت بہ وتی ای مھمئ سیائگا چینئ حکام بہ شینجیانگ صوبہ ھزاران مسیتا پورہ ئن وڑئ یا خراب کرتگنت یا بہ آوان سَکین ٹپ رسینتگنت۔

بری بھرا استرالیائ اسٹراٹجیک پالسئ انسٹیٹوٹ بہ یک رپوٹئ گشتگیت کہ گئوستگین جمعہ روچا عامین وڑئ دیما آتگیت بری رپوٹا تفصیلین وڑئ روشنی پرینتگنت کہ چی وڑا چین بہ ایغورئ مسلمانانئ دود و دستورانی بھرا آوانی تاریخئ زیان کنگئ کوشستا انت۔ بری رپوٹا دعوا بوتگیت کہ شینجیانگ صوبہ کم شہ کم ۱۶۰۰۰ مسیت یا پورہ ئن ؤڑئ خراب بوتگنت یا بہ اوان سَکین ٹپ رسینتگ بوتہ۔ بری رپوٹا گشتگ بوتگیت، بہ شینجیانگ بہ ۲۰۱۷ کاروائی کہ بوت بہ آی سیائگا تاناکا دو لکھ مسلمان ایغورئ بہ حراستا گپتگ بوتگنت و بہ آوانی حیثیتئ سرا ھلگر کنگا بوتگنت۔ شہ رپوٹئ دیما بہ ۲۰۱۶ دیپتی سکرٹرئ پہ سرکارین محکمہ گشتگیت کہ پہ ای کَسانی محکمہ کنگا وتی وختا مہ گوازننت بلکہ آوانی رسم و رواجانا بدل کننت و رواجی کہ آوانا دیما برنت آوانا بند کننت۔

شہ ۱۰۰ گپتہ تہ ۴۰۰ کبرستانان بی حرمتی بوتگیت و ای زیارت و کبرستانان خراب کرتگنت و بہ آوانی جاگہ دگہ چیز جور کرتگنت۔ ایش تاناکا نہ انت بلکہ بہ ۲۰۱۵ کمونستئ گلئ یک زانتکارئ گشتگیت کہ بہ شینجیانگ گیش شہ زرورتا مسیت انت پہ امیشا آوانا ڈالیننت۔ بہ رپوٹا گشتگ بوتہ کہ ۸۵۰۰ مسیت ڈالینتگ بوتگنت۔ ۱۹۶۰شہ دود و ربیدگئ انکلابئ بناہ بیگا رندا پہ اولی وار انت کہ اینکس مسیت انت و ایش ھم گشتگ بوتگیت کہ مسیتئ کہ موجود انت بہ آوانی تھا کسَئ پہ نمازئ وانگا نہ روت۔ تاناکا مسیت نہ انت بلکہ کبرستانی و دگہ مذھبین جاگان ھم شہ آوان نہ گئوزتگنت و ھ ورا گیش شہ ۵۰ فیسدا خراب کرتگنت، ھمائ کہ بہ سرکارین تحفظا اتنت، بہ ۲۰۱۷ حکومت بہ ۲۰ کیلومتریا ای ھندانیا بلڈوزر آورتہ و مُچانا ساپ کرتگیت و اودان ھیچ کَس نہ روت، بہ رپوٹا گشتگ بوتگیت، ۸۵۴ کبرئ پھد جتگ بوتہ و ۱۶۵ خراب بوتگنت یا پہ آوان سَک ٹپ رستگیت۔ مسیتئ کہ ڈالینتگ بوتگنت بہ آوانی تھا گاشگر، گرنڈ مسیت ھم ھور انت۔

ھما کہ اسلامین ساز و سمان تعمیر و فنی مثالئ وڑ اتنت، شہ سرکاری دیما یک دود و ربیدگین ھندئ ات، مگہ گون ای کارا اسلامئ تاریخئ گار کنگئ کوشستا انت۔ بہ ۲۰۱۸ سالا نہ تاناکا مسیت بلکہ بہ آوان نوٹس ھم جتگ بوتہ کہ پہ گلئ کجام باسکئ یا طالبئ علم یا سرکارین کارکنوکئ بہ اودان نمازئ ادا کنگئ اجازت نہ انت۔ پہ دوارگ جور کرتگ بوتیت مگہ ای واری باز کَسانین مسیتئ جور کرتنت و منتگین ڈگارئ مالئ جور کرتنت۔ بہ ۲۰۱۴ پہ زیارتئ روگئ سرا پابندی عاید بوت، زیارتانا خراب کرتنت۔ شہ یک رپوٹئ دیما ای اینسٹیٹوت شہ سئٹلائٹ گپتگین عکسانی دیما ۳۸۰ گیش حراستئ کمپانئ پھد جتگ بوتہ ھمادا کہ ایغورئ مسلمانانا ساتنت۔ شہ ۲۰۱۹ جولائ گپتہ تہ انون کم شہ کم ۶۱ بنجاہ دیگہ ھم تعمیرئ چیرا انت۔ شہ موجودین حکومتئ نیمگا گپتگ بوتگین کاروائیانی مکسد تاناکا و تاناکا بری سیما ایغورئ مسلمانانا کمونستین گلئ کتابدار کرتگنت کہ بہ شینجینپنگ حکومتئ حلاپا وتی توارا برز مہ کننت۔