بحران لبنان و تنش های جغرافیای سیاسی رو به افزایش در آسیای غربی

نویسنده: دکتر محمد مدثر قمر

مترجم: انظر نجمی

در لبنان ، یک بحران تازه سیاسی وقتی رخ داد که صدراعظم آن کشور آقای سعد حریری با تذکر مداخلت ایران در سیاسیات لبنان و تهدیدات به زندگانی اش استعفی خود را اعلام کرد. آقای حریری آن وقت در حال بازدید رسمی از عربستان سعودی بود وانتخاب ریاض برای اعلام کردن این استعفی بسیاری شکوک و شبهات را بوجود آورده است. حدس و گمان های دامنه دار وجود دارد چون آقای حریری بعد از اعلام استعفی ازمدت بیش از یک هفته ناقابل دسترس می ماند. رهبران لبنانی از جمله حسن نصرالله رئیس حزب الله و رئیس جمهور آنکشور مائیکل عون استعفی مذکور را با این دلیل رد نمودند که وی تحت فشار بعمل آمد و بعلتی این استعفی غیر قانونی است که بیرون لبنان داده شد. آنها دلیل آوردند که اگر آقای حریری برای مستعفی شدن آرزو می داشت در اول او به میهن برمی گشت و روبری مردم و نمایندگان شان در پارلمان می شد.

حزب الله،  یک عنصر کلیدی سیاسیات لبنان عربستان سعودی را برای گروگان گرفتن صدراعظم لبنان و مداخلت کردن در امور داخلی این  کشور متهم نموده است. بهر حال ، آقای حریری برای یک مصاحبه زنده بر یک چینل مربوط به حزب اش حضور داشته بیانیه قبلی اش را تکرار نمود که نظم و اداره کردن دولت لبنان بعلت مداخلت ایرانی از طریق حزب الله دشوار گردیده است. وی گفت که در حدود چند روز به لبنان برگشته استعفی خود را به جلوی نمایندگان انتخاب شده ارایه خواهد  کرد.

در عین زمان، وضع در لبنان وخیم می ماند وقتیکه تمام گروه های سیاسی این استعفی را رد نموده تظاهرات را با تقاضای مراجعت رئیس دولت افزوده اند. حتی گروه های سنی حمایت یافته از عربستان سعودی از  جمله جنبش مستقبل در راس  آقای حریری روی این تحولات ابراز ترس و بیم ها نموده اند .

زمان و مکان استعفی آقای حریری قابل ملاحظه است و اشاره می کند که این بحران قسمتی از جنگ غیر مستقیم وسیعتر سعودی و ایران می باشد. لبنان در گذشته نیز، بعلت سود های وابسته به جغرافیای سیاسی  مسابقه جویانه ایران و عربستان سعودی رنج برده است. این کشور در زمان گرفته از ماه مئی ۲۰۱۴تا اکتبر ۲۰۱۶ بدون یک رئیس جمهور مرتب و کل وقتی مانده بود چون یک کاندید با اتفاق آراء قابل قبول به حزب  الله حمایت یافته ایران و گروه های سنی حمایت یافته سعودی بظهور نیامده بود . عاقبت آقای مائیکل عون وقتی به  عنوان رئیس جمهور کشور انتخاب شد که پارلمان لبنان در اکتبر گذشته  جلسه داشت و بن بست ۲۹ ماه طولانی به پایان رسید.

عربستان سعودی در خاتمه جنگ داخلی در لبنان نقش کلیدی را بازی کرده بود. بهرحال، ریاض رشد حزب الله را دوست نداشت،چون این گروه بعنوان یک نماینده فکر می شد. موفقیت انتخاباتی حزب الله از برتری اش در سیاسیات لبنان تائید کرد. و این ترس افزایش یافت که لبنان تحت کنترل آن گروه جنگجویان آمده می تواند. بنظر می رسید که وضع در لبنان بعد از انتخاب آقای حریری بعنوان صدراعظم لبنان درماه دسامبر ۲۰۱۶ ثابت گردیده است. بسیاری ها انتخاب آقای حریری بعنوان صدراعظم و نیز انتخاب آقای عون بعنوان رئیس جمهور را بعنوان یک علامت آرامش تنش مابین ریاض وتهران روی لبنان مشاهده کردند.

 بهرحال ، با ظهور محمد بن سلمان ، شاهزاده ولیعهد جوانسال عربستان سعودی تنش ها مابین دو حریف خلیج فارس شدت یافته است. عربستان سعودی ایران را بعنوان یک مسابقه جوی منطقوی می بیند. ریاض ، ایران را برای ایجاد نمودن بی ثباتی بوسیله هوا دادن به ناجوریهای داخلی در کشورهای عرب متهم می سازد. زعامت سعودی می ترسد که تهران بعداز بدست گرفتن کنترل واقعی بغداد و دمشق در جهت تاسیس کنترل خود بر بیروت و  صنعا فعالیت می نماید.

ایران ، عربستان سعودی را برای هوادادن به بنیاد گرایی و ایجاد نمودن بی ثباتی منطقوی از طریق کمک نمودن به تیروریستها  متهم می سازد. زعامت ایرانی حقارت شان نسبت به حکمروایان آل سعود را بوسیله قراردادن اقدام سعودی در یمن و جاهای دیگر بعنوان ” ماجراجویی ” جلوه گر ساخته است.

لذا تحولات  اخیر در لبنان تنش های منطقوی و رقابت جغرافیای سیاسی مابین تهران و ریاض را تشدید می نمایند. دهلی جدید از این تحولات بدقت نظارت می کند. چون این کشور با هر دو عربستان سعودی و ایران روابط خوب دارد و در صلح و ثبات منطقوی دارای سهام مهم می باشد. هند دارای این موقف می باشد که مسائل منطقوی و محلی باید از طریق مذاکرات مسالمت آمیز حل و فصل شوند.