سرمایه گذاری رو به رشد چین در آفریقا: یک پیامد نگرانی زا

نویسنده: اپرجیتا بسواس

مترجم: دکترسوامی

چین و هند، دو قدرت رو به ظهور در آسیا، نو واردین در قاره آفریقا نیستند. هر دو، از مدت مدید، با حضور شان که در این اواخر به شدت ‌رشد نموده، مناسبات تاریخی، سیاسی و افتصادی با کشور های آقریقائی، تاسیس می نموده اند. تماسهای مجدد چین وهند با آفریقا، هنگامی رخ داده که محیط تجارتی در سر تا سر آفریقا بهبود یافته و علاقه به آفریقا بحیث بازار رشد نموده است.

هر چند، در این اواخر، مناسبات چین و آفریقا متمرکز به سرمایه گذاری هنگفت و پر حرارت در پروژه های زیر بنای تحت ابتکار نوار و جاده اش مخفف به بی آر آئی، می بوده است. این سرمایه گذاریها روی کشور های فردی آفریقائی، پیامدهای وخیم داشته می تواند. تحت بی آر آئی، چین می خواهد که جاده باستانی ابریشمی را احیا نماید و نیز می خواهد که از راه زمینی و بحری، چین را با آفریقا و اروپا، ملحق نماید. حکومت چین و بانک اکسم و شرکتهایش، بین سالهای۲۰۱۰ الی ۲۰۱۷، ۱۴۳ بلیون دالر به آفریقا داده است و بقرار راپورهای موسسه تفحص چین و آفریقا، مخفف به’کاری‘ در پوهنتون جان هوپکنز ایالات متحده، قسمت بزرگ آن برای پروژه های زیر بنائی داده شده بود. اغلب فعالیتهای مربوط به بی آر آئی را میتوان بطور یک کوشش چین برای حد اقل ساختن آسیب پذیریهای استراتزیک از طریق متنوع سازی مسیر های تجارتی و انرژی، می دید و نیز در پی آن است که نفوذ سیاسی خود را از طریق تجارت گسترش داده و سرمایه گذاری های زیر بنائی در کشور های کنار دریائی منطقه آفریقای شرقی به افزاید. گشایش خطوط جدید بحری مخابرات و توسعه دسترسی چین به بنادر استراتزیک در سر تا سر جهان، اقدامات  مرکزی این کوشش است.

در این زمینه، کشور های آفریقای شرقی، بحیث شبکه مرکزی جاده ابریشمی بحری توسعه یافته و با بنادر پلان شده و تکمیل یافته، خطوط لوله ها، راه آهن و دستگاهای نیروئی ساخته با کمک پولی شرکتها و وام دهندگان چینی، متصل ساخته شده اند. چین تحت بی آر آئی و پروژه جاده ابریشمی بحری، کینیا را محور بحری خود شناخته است و برای مدرن سازی راه آهنها، تاسیس خطوط لوله از کینیا به سودان جنوبی، بلیونها دالر آمریکائی خرج کرده و بندر لامو و زیر بناهای مربوطه تاسیس نموده و ساخته است. علاوه بر این شرکتهای چینی برای تاسیس پروژه های رهنمائی بی آر آئی در آفریقای شرقی، بلیونها دالر خرج کرده اند. اینها دستگاه درجه معیاری راه آهن است که مومباسا را با نیروبی و راه آهن برقی از ادس ابابا  را با جپوتی متصل می نماید، جائیکه چین اولین پایگاه بحری ماورای بحار، تاسیس نموده است.

در حالیکه پیگیری ممالک آفریقا برای تاسیس زیربنای مثبت در کشور های شان، از طرف پروژه های چینی تحت بی أر آئی مجددا اطمینان داده شده، بقرار راپور بانک جهانی، ممالک آفریقائی عمیقتر در  رنج قرضه، فرو می روند.

علاوه بر این، وبای کووید-19 آفریقای صحرای فرعی را در سال 2020 به سوی نرخ منفی رشد (5.1-)فی صد رانده است.

کمبود شفافیت در چگونگی توزیع قرضه و شرایطش، به تندی موضوع نگرانی زا میگردد. توام با این، موضوع ’دیپلماسی تله قرضه‘ را گرفته، بحث و مباحثه بین دانشوران و آفریقا شناسان در حال جریان است. بعنوان مثال سری لانکا و پاکستان در تله قرضه چین افتاده اند و هر دو کشور مجبور ساخته می شوند که دارائی استراتژیک شان مانند بنادر همبانتوتا و گوادر را به چین تحویل دهند. این امر طبعا زنگ خطر را در کشورهای آفریقایی بصدا در آورده است. بقرار تحلیلگران آفریقایی، چین در مورد پس پرداخت قرضه نگران نیست. آن کشور علاقه به پرداخت قرضه به شرایط آسان و ارزان به کشور های آسیب دیده آفریقا، بعوض تهیه دارائی دنده گیر ملی دارد. راپور های اخیر رسانه ها مشخص نموده که چین از زامبیا خواسته است که در عوض کمک اقتصادی، درای معدن مس را به گروی بگذارد. 

به جانب دیگر، هند منطقه افریقایی را در ایجندای پالیسی خارجه اش به عنوان یک ساحه ’ارجحیت عالی‘قرار داده است. این کشور با کشورهای کناره اقیانوس هند در افریقای شرقی از طریق پیشکش های کمک نظامی، صلاحیت سازی و اعانه تربیوی تماس داشته است.هند پس از سال2014 شکلهای مختلف همکاری دو جانبه یا کثیر جانبه انکشاف یا احیا نموده است. این کشور همچنین همکاری با کشورهای کوچکتر جزیره ای مانند سیچلس و ماریشس افزوده است. هند پلان دارد تا دو پروژه –’موسم‘ و ’گذرگاه رشد آسیا و افریقا‘ را براه اندازد. هدف این دو پروژه تحکیم مناسبات دهلی جدید و روابط تجاری هند با کشورهای افریقایی می باشد.

حسن نیت و میل زیاد برای هند در افریقا وجود دارد. وقت برای به راه انداختن اقدام محکمتر پالیسی خاجه و از لحاظ دیپلماتیک پیشگیرانه، در آن منطقه فرارسیده است. برای ظهور هند به عنوان یک بازیگر عمده جهانی بر صحنه بین المللی افریقا اهمیت ویژه ای دارد.