ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਜਮਾਇਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ ਮਜ਼ਬੂਤੀ

ਕੈਰੀਬੀਅਨ ਸਾਗਰ ‘ਚ ਸਥਿਤ ਜਮਾਇਕਾ ਮਹਾਦੀਪ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ ਮੰਤਰੀ ਕਮੀਨਾ ਜੋਨਸਨ ਸਮਿਥ ਦੀ ਭਾਰਤ ਫੇਰੀ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੀ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਤੋਰਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੋਵਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਿਲੇਗਾ। ਜਮਾਇਕਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤ ਫੇਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਫੇਰੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਕਿੰਗਸਟਨ ਵਿਚਾਲੇ 5ਵੀਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਮਾਇਕਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਨਿੱਘੇ ਸਬੰਧ ਹਨ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਵੀ.ਕੇ.ਸਿੰਘ (ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ) ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ‘ਚ 2 ਵਾਰ ਕਿੰਗਸਟਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸਮਿਥ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਾਰਤ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਬੈਠਕ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਪੱਖਾਂ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਆਲਮੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਵੀ ਕੀਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੈਰ, ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਹਿਯੋਗਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।  ਜਮੈਕਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ 150,000 ਡਾਲਰ ਦੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਤੂਫਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ 200,000 ਡਾਲਰ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ।
 ਜਮੈਕਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ, ਸ੍ਰੀ ਜੇ ਪੀ ਨੱਡਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਕੇ ਜੇ ਐਲਫੌਨਸ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।   ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ (ਫਿੱਕੀ) ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਤਾਲਮੇਲ ਵੀ ਹੋਇਆ[ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਮੁਖ ਭਾਰਤੀ ਆਈਟੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਜਨਸ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਜਮਾਇਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਦੁਵੱਲੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਛੋਟੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਅਤੇ ਦੂਰੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਪਰ, ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਦੇ ਨਾਲ ਤਰਜੀਹੀ ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ. 2001 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 7.5 ਕਰੋੜ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਪੰਪਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਲਈ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਲਾਈਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇ 2009 ਵਿਚ ਜਮਾਇਕਾ ਵਿਚ ਆਈਸੀਟੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਧੀਨ ਇਕ ਆਈ.ਟੀ. ਸੈਂਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ 200,000 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਤੂਰਾਮੀ ਇਵਾਨ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਮੈਡੀਕਲ ਸਪਲਾਈ ਲਈ 2004 ਵਿੱਚ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।  ਮਾਰਚ 2014 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਮਾਇਕਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੂਨਾ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਰੋਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ $ 21 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਵਪਾਰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਸਾਲ 2016-17 ਵਿਚ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਮਾਇਕਾ ਨੂੰ 43.44 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਦਕਿ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ 1.17 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.।
ਕੁੱਲ ਵਪਾਰ 44.61 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਅੰਕੜਾ $ 42.27 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜੂਨ ਤੋਂ ਚਾਲੂ ਸਾਲ ਵਿਚ ਜਮਾਇਕਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ 11.27 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2.92 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਹੋਈ ਹੈ ਜਦਕਿ ਕੁਲ ਵਪਾਰ 14.19 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਬਰਾਮਦ 8.35 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਹੈ।
ਜਮਾਇਕਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਸਤਾਂ ਫਾਰਮਾਂਸਿਕ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਮੋਟਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ, ਖਣਿਜ ਫਿਊਲਜ਼, ਖਣਿਜ ਤੇਲ, ਕਪੜੇ, ਕਪਾਹ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਲਾਸਟਿਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਗਹਿਣੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਦਰਾਮਦ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ , ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ, ਸਟੀਲ ਦੀਆਂ ਸਕ੍ਰੈਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫੁਟਕਲ ਉਤਪਾਦ।
ਭਾਰਤ ਕੈਰੀਬੀਨ ਟਾਪੂ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਨੇਹਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।   ਜਮਾਇਕਾ, ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ, ਗੁਆਨਾ, ਸੂਰੀਨਾਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਜਨਸੰਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਲਈ ਆਪਸੀ ਪਿਆਰ ਨੇ ਕੈਰੀਬੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।  ਜਮੈਕਾ, ਜੋ ਕਿ ਅਫ਼ਰੀਕੀ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਗਰਮ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 70,000 ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਪੂਰਵਜ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ।  ਇਹ ਜਮਾਇਕਨ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ 3% ਬਣਦਾ ਹੈ।
 ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਸਾਲ 10 ਮਈ ਜਮੈਕਾ ਵਿੱਚ ‘ਭਾਰਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਿਵਸ’ ਵਜੋਂ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਜੌਹਰੀਆਂ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਡਿਊਟੀ ਫਰੀ ਬਿਜ਼ਨਸ ਨੂੰ ਇੰਡੋ-ਜਮੈਕਨ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਦਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।