ਨੇਪਾਲ ਮਾਰਕਸੀ ਆਗੂ ਦਾਹਲ ਦਾ ਦਿੱਲੀ ਦੌਰਾ

ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਪੁਸ਼ਪਾ ਕਮਲ ਦਾਹਲ ‘ਪ੍ਰਚੰਡਾ’ ਦੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਸਫਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ। ਸਾਬਕਾ ਮਾਓਵਾਦੀ ਆਗੂ ਦੁਆਰਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੇ.ਪੀ.ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਬਣਾਏ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਦਲ ‘ਓਲੀ’ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਦਿੱਲੀ-ਦੌਰਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਮ ਘੋਸ਼ਣਾ-ਪੱਤਰ ‘ਤੇ ਸੰਘੀ ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਂਤਿਕ ਅਸੈਂਬਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ 275 ਮੈਂਬਰੀ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਵਿਚ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸੱਤ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਚੰਡਾ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ, ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ, ਕੌਮੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਜੀਤ ਡੋਵਾਲ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਆਗੂ ਡਾ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇਕ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੀ ਲੰਮਾਂ ਸਮਾਂ ਚੱਲੀ। ਇਹ ਲੰਮੀ ਬੈਠਕ ਭਾਰਤ-ਨੇਪਾਲ ਮਜਬੂਤ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਚਲ ਰਹੇ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਧੇਰੇ ਸੰਪਰਕ, ਬਿਜਲੀ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਲੋਕਾਚਾਰ ਸੰਬੰਧ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਢੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਉੱਪਰ ਵੀ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ, ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੀ ਇਸ ਸਾਲ ਮਈ ਵਿਚ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਖੇਤਰ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ (ਬਿਮਸਟੇਕ) ਦੇ ਸੰਮੇਲਨ ਲਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ’ ਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਰੀ ਮੋਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦਾਹਲ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਚੀਨ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੀਜਿੰਗ ਹਿਮਾਲਿਆ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਮਾਰਤੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਵਪਾਰਕ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਨੇਪਾਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਚੀਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟ ਜਾਵੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਨ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਦੀ ਇਕ ਸਫਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋ ਕੇ ਹਟੀ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਦਾਹਲ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਬੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਨੇਪਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਜੀਤ ਡੋਵਾਲ ਨਾਲ, ਦਹਾਲ ਨੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ।
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਫਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦਾਹਲ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਵਿਲੱਖਣ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਦਾਹਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਗੁਆਂਢੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਨੇਪਾਲ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਪਰ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰਨ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿਚ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਲੇਨਿਨਿਸਟ) ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਨੇਪਾਲ (ਮਾਓਵਾਦੀ ਸੈਂਟਰ) ਵਿਚ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਦਲ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਇਕਸਾਰਤਾ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੋਏ ਦੋ ਮੁੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਓਲੀ ਅਤੇ ਦਾਹਲ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਇਸ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹੋਣਗੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਾਂਸਭਾ ਆਯੋਜਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਨਰਲ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਛੇਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਅਹੁਦੇ ਉੱਪਰ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਅਹੁਦੇ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਦਾਹਲ ਸਿਰ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦਹਿਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਇਸ ਲਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਮਜਬੂਤ ਕਰ ਸਕੇ।