ਨਵੇਂ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਿਲ ਕਰਦੀ; ਭਾਰਤੀ ਆਈ.ਟੀ ਸਨਅਤ

 ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਅਤਿਅੰਤ ਤਰੱਕੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਈ.ਟੀ ਸੁਪਰਪਾਵਰ ਵਜੋਂ ਉਭਾਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਣਡਿੱਠ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ (ਆਈ.ਟੀ.) ਅਤੇ ਆਈ.ਟੀ. ਯੋਗਤਾ ਸੇਵਾ (ਆਈ.ਟੀ.ਈ.ਐੱਸ.) ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਲਗਭੱਗ 80 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਲਮੀ ਡਲਿਵਰੀ ਸੈਂਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਈ.ਟੀ. ਉਦਯੋਗ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ‘ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਆਈ.ਟੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗਤ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਾਗਤ ਨੂੰ 60 ਤੋਂ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਬਚਾਉਣਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਰੋਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਆਈ.ਟੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਭਾਰਤ ‘ਚ ਆਪਣੇ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 75 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਡਿਜੀਟਲ ਪਾਵਰ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਈ.ਟੀ. ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਗਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਸਰੋਤ ਮਾਰਕੀਟ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਉਦਯੋਗ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਦਰਅਸਲ ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ 2017-18 ਵਿੱਚ 185 ਤੋਂ 190 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸੇਵਾ ਸਰੋਤ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 55ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 70 ਰੁਪਏ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

2017-18 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ 167 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਉਦਯੋਗ ਤੋਂ ਬਰਾਮਦ $126 ਬਿਲੀਅਨ ਵਧੀ, ਜਦਕਿ ਘਰੇਲੂ ਆਮਦਨੀ 41 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ‘ਤੇ ਖਰਚੇ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਮੌਜੂਦਾ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧ ਕੇ 87.1 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 9.56 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂਨਿਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 11.4% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਈ.ਟੀ. ਖੇਤਰ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਚੰਗੇ-ਚੰਗੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਅਤੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ 2000 ਤੋਂ ਜੂਨ 2018 ਤੱਕ 32.23 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਸੰਚਿਤਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਿੱਧੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਈ.ਟੀ. ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਨਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਕੇਂਦਰਾਂ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਤਿ ਆਧੁਨਿਕ ਬੌਧਿਕਤਾ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਾਈਬਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮਨੁੱਖ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸਲਾਨਾ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ 65 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।

ਬਦਲਦੇ ਦੌਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ (ਐਨ.ਏ.ਐਸ.ਐਸ.ਸੀ.ਓ.ਐਮ) ਨੇ ਇੱਕ ਆਨਲਾਇਨ ਮੰਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਦੋ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੈਕਸੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਗਭਗ ਦੋ ਲੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਈ ਜਾ ਸਕੇ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ 12 ਚੈਂਪੀਅਨ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ 5,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 2018-2019 ਦੇ ਸੰਘੀ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਣਾਵਟੀ ਬੁੱਧੀਕਰਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।