ਭਾਰਤ-ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਪਰਸਪਰ ਸੰਵੇਦਨਾ ਤੇ ਅਧਾਰਤ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਐਸ. ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਆਪਣੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਹਮਰੁਤਬਾ ਦੇ ਸੱਦੇ ‘ਤੇ ਕੋਲੰਬੋ ਦੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਦੌਰੇ’ ਤੇ ਸਨ। 2021 ਵਿਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੌਰਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰਾ ਸੀ। ਡਾ. ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗੋਤਾਬਾਇਆ ਰਾਜਪਕਸ਼ੇ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਹਿੰਦਾ ਰਾਜਪਕਸ਼, ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਦਿਨੇਸ਼ ਗੁਣਵਰਦਾਨਾ, ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਮੰਤਰੀ ਡਗਲਸ ਦੇਵਾਨੰਦ, ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਨਿਲ ਵਿਕਰਮਸਿੰਘੇ, ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਸਾਜਿਤ ਪ੍ਰੇਮਦਾਸ, ਅਸਟੇਟ ਹਾਊਸਿੰਗ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਜੀਵਨ ਥੌਂਡਮੈਨ ਅਤੇ ਬੈਕਵਰਡ ਰੂਰਲ ਏਰੀਆ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸਾਥਾਸਿਵਨ ਵਿਯੇਲਡਿਨ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ , ਤਾਮਿਲ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਵਰਗ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਦੌਰੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ  ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁਵੱਲੇ ਸੰਬਧਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਸ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣਾ ਸੀ।ਇਸ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਚਾਰੇ ਗਏ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਐਮਓਯੂ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ‘ਚ ਹੋ ਰਹੀ ਦੇਰੀ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਅਹਿਮ ਰਿਹਾ।ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਆਪਸੀ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ‘ਚ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਪਏ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦ ਤੋਂ ਜਲਦ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ; ਡਾ. ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਫਾਰਮਾਸਿਟੀਕਲ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕੋਲੰਬੋ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਈਸਟ ਕੰਟੇਨਰ ਟਰਮੀਨਲ (ਈਸੀਟੀ) ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਮਈ 2019 ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਈਸੀਟੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਦੁਵੱਲਾ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਟਰਮੀਨਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਇਸ ਤੱਥ ਵਿਚ ਹੈ ਕਿ ਕੋਲੰਬੋ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਿਚ 60 ਤੋਂ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਾਰੋਬਾਰ ਭਾਰਤੀ ਟ੍ਰਾਂਸਸ਼ਿਪ ਦੁਆਰਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮਾਜਿਕ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ‘ਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ, ਡਾ. ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੀਅਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ।

ਡਾ.ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕੋਵਿਡ ਤੋਂ ਬਾਅਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ‘ਚ ਵੀ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਟੀਕੇ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਸਬੰਧੀ ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਹਾਂ ਪੱਖੀ ਹਾਮੀ ਭਰੀ।

ਡਾ. ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਮੰਤਰੀ ਡਗਲਸ ਦੇਵਾਨੰਦ ਨਾਲ 30 ਦਸੰਬਰ, 2020 ਨੂੰ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਵਰਕਿੰਗ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਫੜੇ ਗਏ ਭਾਰਤੀ ਮਛੇਰਿਆਂ ਦੀ ਜਲਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ 13 ਵੀਂ ਸੋਧ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਸੂਬਾਈ ਪਰਿਸ਼ਦ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ 1987 ਵਿਚ ਭਾਰਤ-ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਸੰਸਦ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਏਕਤਾ, ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਖੰਡਤਾ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ 13 ਵੀਂ ਸੋਧ ਨੂੰ ਸਾਰਥਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਭੂ-ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੋਲੰਬੋ ਤੱਕ ਵਧਾਈ ਗਈ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਬਾਰੇ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਰਣਨੀਤਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਅਟਕਲਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ; ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਭਾਈਵਾਲ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਦੋਸਤ ਬਣੇਗਾ, ਆਪਸੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਦਿਲਚਸਪੀ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਖੁੱਲਾ ਰਹੇਗਾ।
ਸਕ੍ਰਿਪਟ: ਡਾ. ਗੁਲਬਿਨ ਸੁਲਤਾਨਾ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ