ਅਰਬ-ਭਰਤ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਫੋਰਮ ਮੀਟਿੰਗ

ਅਰਬ-ਭਾਰਤ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਫੋਰਮ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸ ਰਾਹੀਂ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਈ।ਇਸ ਬੈਠਕ ਦੀ ਸਹਿ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ‘ਚ ਸਕੱਤਰ (ਕੌਂਸਲਰ, ਪਾਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਵੀਜ਼ਾ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਰਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ) ਸੰਜੇ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਅਤੇ ਅਰਬ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਲੀਗ ‘ਚ ਮਿਸਰ ਦੇ ਸਥਾਈ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਦੂਤ ਮੁਹੰਮਦ ਅਬੂ ਅਲ-ਖੇਰ ਨੇ ਕੀਤੀ।ਇਸ ਬੈਠਕ ‘ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਰਬ ਰਾਜ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਰਬ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਲੀਗ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰੇਤ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ।
ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਰੀਆਂ ਨੇ ਅਰਬ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਾਲੇ ਮੌਜੂਦ ਇਤਿਹਸਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਲਿਆਉਣ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਰਬ-ਭਾਰਤ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਅਰਬ-ਭਾਰਤ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਅਗਾਂਹ ਵਧਾਉਣ ‘ਚ ਫੋਰਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਵੀ ਕੀਤੀ।ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਆਪਸੀ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।ਕਈ ਆਪਸੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੀਹ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।

ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਖੇਤਰੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹੱਲਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਦੇ ਮਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗਕ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਫਲਸਤੀਨੀ ਮੁੱਦੇ, ਸੀਰੀਆ, ਲੀਬੀਆ ਅਤੇ ਯਮਨ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚ ਅਤੇ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।

ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਣ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਅਪਵਾਦਿਤ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਨੇ ਨਿਦਾਨ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਰਬ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਹਿਯੋਗ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮੁੜ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸਬੰਧਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹੁੰਚ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕੀਤੇ। ਅਰਬ ਪੱਖ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁੱਰਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ (2021-222) ਦੇ ਗੈਰ-ਸਥਾਈ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੜਾਅ’ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਸੀ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਮਸਲਿਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ।

ਰਾਜਨੀਤਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਅਤੇ ਦੁਵੱਲੇ ਸਮਝ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਪਏਗਾ। ਭਾਰਤ-ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੱਤ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਟਾਂਦਰੇ, ਵਧ ਰਹੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਬੰਧ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹਨ ਪਰ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਡੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ 53 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਅਤੇ 41 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਗੈਸ ਦਰਾਮਦ (ਅਰਬ) ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਰਾਕ, ਸੀਰੀਆ, ਲੀਬੀਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ, ਯਮਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸੁਡਾਨ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਰਬ ਦੋਵੇਂ ਖੇਤਰ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਮਝ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਆਰਥਿਕ ਰੁਝੇਵੇਂ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਅਥਾਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਫੋਰਮ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਛੇਤੀ ਤਹਿ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਰਬ-ਭਾਰਤ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸੈਸ਼ਨ, ਊਰਜਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਰਬ-ਭਾਰਤ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਭਾਸ਼ਣ, ਪਹਿਲੀ ਅਰਬ-ਭਾਰਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸੰਮੇਲਨ,  ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਰਬ-ਭਾਰਤ ਸਹਿਯੋਗ ਬਾਰੇ ਦੂਜਾ ਭਾਸ਼ਣ, ਅਤੇ ਅਰਬ-ਭਾਰਤ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ 6ਵਾਂ ਸੈਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਰਬ-ਭਾਰਤ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਫੋਰਮ ਦੀ ਦੂਜੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਬੈਠਕ ਆਪਸੀ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਤਰੀਕ ‘ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

 

ਸਕ੍ਰਿਪਟ: ਪਦਮ ਸਿੰਘ, ਏਆਈਆਰ, ਨਿਊਜ਼ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ