ත්‍රස්ත ප්‍රහාර මධ්‍යයේ පාකිස්තානය ඇප ලබයි

මාස කිහිපයකින් දීර්ඝ සාකච්ඡා කිරීමෙන් පසු ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල (ජාමූඅ) අවසානයේ පාකිස්තානයට තවත් මූල්ය ඇපයක් ලබා දී ඇත. පාකිස්තානයේ සංචාරය කරන අවසන් වටයේ සංචාරය හා ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ සංචාරය සඳහා ඇෆ්ගනිස්ථානයේ අගමැතිවරයාගේ ආර්ථික කටයුතු පිළිබඳ උපදේශක ආචාර්ය හෆීස් ෂෙයික් කියා සිටියේය. ඊලඟ වසර 3 තුළදී ජාමූඅ විසින් ඩොලර් බිලියන 6 ක මූල්ය අර්බුදයක් ජය ගැනීම සඳහා සපයනු ඇත. ඉස්ලාමාබාදයේ ගැඹුරු නයගැති භාවය හා එහි මූල්යමය බැඳීම් සපුරාලීම සඳහා සහ රටේ ආර්ථිකය පවත්වාගෙන යාම සඳහා ඩොලර් බිලියන 18 ක හිඟයක් පවත්වාගෙන යයි. මාස අටකට පෙර ඉම්රාන් ඛාන් රටේ අගමැති ලෙස පත්විය. එවන් ආධාරයක් සඳහා දැඩි කොන්දේසි යෙදවිය හොත් ඔහු ජාමූඅ ඇප දෙන ලෙස ඉල්ලා නොසිටින බව ඔහු පවසා තිබේ. ඔහු චීනය, සෞදි අරාබිය සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය වැනි මිතුරන් කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කළේය. එහෙත් ජාමූඅ, මෙම පැකේජය සඳහා නව කොන්දේසි එකතු කර ඇති අතර ඉම්රාන් ඛාන් මූල්ය අරමුදල ඉල්ලා සිටි සෑම දේම පිළිගෙන තිබේ. තත්වයන් තියුනු මූල්ය මුදල් ගලපා ගැනීම් සහ මූල්ය යෝජිත කිරීම්, ඉහල ආදායම් උත්පාදනය කිරීම, පුළුල් ව්යුහ ප්රතිසංස්කරන, සහනාධාර කපාහැරීම, වෙළඳපල තීරණය කළ විනිමය අනුපාතිකයන් ආදිය ඩිකිරීමට බදු අනුපාත ඉහල දැමීම ඇතුලත් වේ. ඉම්රාන් ඛාන්, බදු සහ විදුලි හා ගෑස් ගාස්තු වැඩි නොකරන බවටත්, තවදුරටත් දුෂ්කරතාවන්ට මුහුණ දීමට සිදුවන බවත් ඉරන් ඛාන් පවසයි. මෙම පියවර මගින් ආදායම කප්පාදු කිරීම හා උද්ධමනය වැඩි කිරීමක් වනු ඇත. මේ වන විටත් අත්යාවශ්ය භාණ්ඩවල මිල ගණන් ඉහල නැගීම සඳහා රට රටට දැනටමත් පවතී. පාකිස්තානය දැනටමත් අළු ලැයිස්තුවේ සිටින විට මූල්ය ක්රියාකාරී කාර්ය බලකායේ (ආර්එස්එෆ්) පීඩනයද කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇති අතර අවශ්ය වුවහොත් කලු ලැයිස්තුවට තල්ලු කිරීමේ අවදානමක් පවතී. පකිස්ථාන අගමැති මුදල් අමාත්ය අසාඩ් උමර් සහ පකිස්තාන රාජ්ය බැංකු තරික් බයිවාගේ ආණ්ඩුකාරවරයා වන අතර ඔවුන් වෙනුවට ජාමූඅ හි හිටපු නිලධාරීන් පත් කර ඇති බව පෙන්නුම් කරයි. රටේ ආර්ථිකය සැබැවින්ම නිදහස් වැටීමක් බවට පත්ව තිබේ. දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ වර්ධනය 3.9% දක්වා පහත වැටී ඇති අතර උද්ධමනය 9.4% ක් පමණි. විදේශ විනිමය සංචිතය ඩොලර් බිලියන 9 දක්වා වැටුනි. එවන් ඛේදවාචක තත්වයක දී ඉම්රාන් ඛාන් ජාමූඅ කොන්දේසි පිළිගැනීමට වෙනත් විකල්පයක් නො වී ය. මෙය වැදගත් සාධක දෙකක් මත පාකිස්තානයට දැඩි මූල්ය විනය අවශ්ය බව පෙන්වයි. එක් ත්රස්තවාදයක්, සංවර්ධන කටයුතු සඳහා සාමය සහ මුදා හැරීම සඳහා අතිශය දැඩි අතට බාධාවක් විය යුතු අතර, රටේ දේශපාලන තීරණ දෙකක් සිවිල් පරිපාලනයට ඉඩ දිය යුතු අතර හමුදාව රැකබලා ගැනීමේ භූමිකාව කෙරෙහි සීමා විය යුතු ය.

පකිස්ථානයේ ත්රස්තවාදී සංවිධානවල අරමුදල් ප්රධාන වශයෙන් සැලකිල්ලට භාජනය වී ඇති අතර, පවතින ආර්ථික අර්බුදය නිසා එහි ආර්ථිකය පාලනය කිරීමට වෙනත් රටවලින් සහ ආයතනවලින් රටට පහසු ණය ලබා ගැනීම වළක්වාලමින් සිටී. පාකිස්තානයේ ත්රස්ත ප්රහාරවල ප්රබලත්වය වැඩිවෙමින් තිබේ. මෑතකදී ගුවැඩර් නගරයට අයත් තරු පහේ හෝටලයක ඇති එකම ස්ථානය මෙයයි. බලුකිස්තාන් විමුක්ති හමුදාවේ (බීඑල්ඒ) වගකීම බාරගත් ප්රහාරයෙන් පස් දෙනෙකු ඝාතනයට ලක්ව ඇත. මීට පෙර බලුචිස්ථානයේ හාර්නායි දිස්ත්රික්කයේ 14 දෙනෙක් මියගොස් ඇති අතර මගී බස් රථයකින් වෙඩි තබා ඝාතනය කර තිබේ. පකිස්ථානයේ නාවුක හමුදාවට අයත් පුරුෂයින්ද ඇතුළත් විය. බලුකිස්තානයේ බෙදුම්වාදී බෙදුම්වාදී ව්යාපාරය දිගු කාලයක් පුරා ක්රියාත්මක වෙමින් BLA විසින් පෙරමුණට ගෙන යනු ලබයි. බලුකිස්තානයේ ජනතාව සියළුම ආකාරයේ ස්වභාවික සම්පත් සහිතව පකිස්ථානයේ විශාලතම පළාත වුව ද රටෙහි දුප්පත්ම පළාත වන අතර එය තවමත් ප්රචලිතව පවතී. ඇත්ත වශයෙන්ම, බලුකිස්තානයේ ජනතාව චීනයේ පකිස්ථාන ආර්ථික කොරිඩෝව (CPEC) එරෙහිව ආයුධ සන්නද්ධව සිටියි. ඉන් බොහොමයක් බලුචිස්ථානය හරහා දිවෙන නමුත් පළාත වෙත කිසිදු ප්රතිලාභයක් නොලැබේ. හෝටලයට එල්ල කරන ප්රහාරය, ව්යාපෘතියේ වැඩ කරන චීන කම්කරුවන්ට විරෝධය පළ කිරීමේ ප්රකාශනයේ කොටසක් ලෙස දැකිය හැකිය. ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් තම ව්යාපාරික සංචාර වලදී මෙම හෝටලයේ රැඳී සිටිති. ජාමූඅ ඇපදීම, රට පාලනය කිරීම සඳහා තාවකාලික සහනයක් ලබා දී තිබේ. පකිස්ථාන නායකත්වය තමන්ගේම අවශ්යතාවයන් පිලිබඳව සාකල්ය දෘෂ්ටියක් ගත යුතුය.

පිටපත: අශෝක් හන්ඩෝ, දේශපාලන විචාරක