එක්සත් ජනපදය තලේබාන් සංවිධානයේ සාමය පරීක්ෂා කරයි

එක්සත් ජනපදය හා තලේබාන් සංවිධානය සාම ගිවිසුමක් අත්සන් කිරීමට පෙර තාවකාලික සටන් විරාමයක් සඳහා විවිධ කාල නියමයන් නියම කිරීමත් සමඟ ඇෆ්ගනිස්ථාන සාම ක්‍රියාවලිය වඩාත් තීරණාත්මක අවධියකට පැමිණ තිබේ. ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් තලේබාන් සංවිධානය සමඟ සම්බන්ධ වීමේ සියුම් කාර්යය සඳහා විශේෂ නියෝජිත සල්මේ කලීල්සාඩ් මහතා පත් කළ දා සිට සටන් විරාමය මගින් දෙපාර්ශ්වය අතර විශ්වාසයේ මට්ටම ඉහළ යනු ඇත. 

කෙසේ වෙතත්, දෙපාර්ශ්වයම ඇෆ්ගනිස්ථානයේ භූමියේ සටනට හසු විය. සටන් විරාමය සඳහා දින දහයක කාලයක් තිබිය යුතු බව එක්සත් ජනපදය විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන අතර එය දින හතක් ඉල්ලා සිටි තලේබාන් සංවිධානයට පටහැනි ය. එවැනි කේවල් කිරීම දුෂ්කර කටයුතුවල කොටසක් වී ඇත. 2019 සැප්තැම්බරයේදී ජනාධිපති ට්‍රම්ප් තලේබාන් දේශපාලන සාකච්ඡා කණ්ඩායමට මෙන්ම ඇෆ්ගනිස්ථාන ජනාධිපති අෂ්රෆ් ඝානි ද එක්සත් ජනපදයේ සත්කාරකත්වය සැපයීමට එකඟ වූ විට සාම සාකච්ඡා නාටකාකාර ලෙස වෙනස් විය. කෙසේ වෙතත්, කාබුල් අසල හමුදා කඳවුරකට තලේබාන් සංවිධානය විසින් එල්ල කරන ලද ප්‍රහාරයක් සාම සාකච්ඡාවල තත්වය ගැන කිසිදු තැකීමක් නොකර ඉදිරියට යාම නිසා මෙම පියවර අසාර්ථක විය. නැවත වරක් තීරණාත්මක අවස්ථාවකට එළඹ ඇති සාකච්ඡා නැවත ආරම්භ කිරීමට චීනය, රුසියාව, ඉරානය සහ සෞදි අරාබිය විසින් මාස කිහිපයක් ගත වූ අතර ජාත්‍යන්තර උත්සාහයන් ද ගත විය. 

තලේබාන් ආරංචි මාර්ග පවසන්නේ සැප්තැම්බර් මාසයේ දී සකස් කරන ලද පරිදි කෙටුම්පත් ගිවිසුම ඔවුන් සතුව ඇති බවත් දෙපාර්ශ්වයම සහතික ලබා දී ඇති බැවින් පාඨයයේ කිසිදු වෙනසක් සිදු නොවන බවත් ය. කෙසේ වෙතත්, අවසාන මුද්‍රා තැබීමට පෙර වායුගෝලය ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාවයක් පවතී. එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය ලේකම් මයික් පොම්පියෝ ප්‍රකාශ කර තිබුණේ සාම ගිවිසුමට එළඹීමෙන් පසු තලේබාන්වරුන්ට සටන් කිරීම නැවැත්විය හැකි බවට එක්සත් ජනපදය දැන් ප්‍රබල සාක්ෂි අපේක්ෂා කරන බවයි. “ගිවිසුමක් ඇති කර ගැනීමට පෙර අපි වරක් සමීප වූවෙමු: අප අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් ක්‍රියාත්මක කළ කඩදාසි කැබැල්ලකට සහ තලේබාන්වරුන්ට ඔවුන්ගේ කැමැත්ත හෝ හැකියාව හෝ ප්‍රචණ්ඩත්වය අවම කිරීම සඳහා ඉදිරිපත් කිරීමට නොහැකි විය” යනුවෙන් පොම්පියෝ මහතා පවසා තිබේ. දශක ගණනාවක් තිස්සේ පැවති ඇෆ්ගනිස්ථාන යුද්ධය අවසානයේදී අවසන් වන දේශීය සාම ක්‍රියාවලියක් ගොඩනැඟීම සහතික කිරීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වන රජය සමඟ වඩාත් දුෂ්කර සාකච්ඡා ආරම්භ කිරීම සඳහා වන සංවිධානයේ දේශපාලන කැපවීම ද මෙම නිරූපණයෙන් පෙන්නුම් කෙරේ. 

සාමය සඳහා කැපී පෙනෙන කැපවීමක් සඳහා වන ඇමරිකානු ඉල්ලීමට එක් හේතුවක් වන්නේ ගිවිසුම ඇෆ්ගනිස්ථානයට සහ දකුණු ආසියානු කලාපයට ඇති කරන දිගුකාලීන බලපෑමයි. තලේබාන් සංවිධානය තවමත් ත‍්‍රස්තවාදී සංවිධානයක් ලෙස සලකයි; කටාර්හි දෝහා හි එක්සත් ජනපදය සහ සංවිධානයේ දේශපාලන සාකච්ඡා කණ්ඩායම අතර ගිවිසුමක් අත්සන් කිරීමෙන් පසු ප්‍රධාන දේශපාලන සුජාතභාවයක් ලැබෙනු ඇත.

ඇෆ්ගනිස්ථාන රජය මේ දක්වා සාකච්ඡා සඳහා ප්‍රවේශම් සහගත ප්‍රවේශයක් පවත්වා ඇත. ඇෆ්ගනිස්ථාන බුද්ධි අංශයේ හිටපු ප්‍රධානී අම්රුල්ලා සාලේ තලේබාන් සංවිධානය විවේචනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් නිසැකව ම ප්‍රකාශ කර ඇති අතර එම ඇඳුම විශ්වාස කළ නොහැකි බව නැවත නැවතත් ප්‍රකාශ කර තිබේ. ප්‍රචණ්ඩකාරී දේශපාලනයක අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා නිෂ්ඵල බව තලේබාන් සංවිධානය පළමුව පිළිගත යුතු බව සාලේ මහතා ප්‍රකාශ කර තිබේ. ඇෆ්ගනිස්ථාන ප්‍රාන්තයේ ප්‍රධාන ක්‍රීඩකයන්ගේ එවැනි ප්‍රකාශවලින් පෙනී යන්නේ එක්සත් ජනපදය හා තලේබාන් සංවිධානය එක්සත් ජනපද මැතිවරණයට පෙර යම් ආකාරයක ගනුදෙනුවක් කිරීමට සමත් වුව ද ඉදිරියේ ඇති දුෂ්කර මාවත අනාවරණය වනු ඇති බවයි.

 දෝෂාභියෝග ක්‍රියාවලියෙන් වැඩි වශයෙන් හෝ අඩුවෙන් බේරී ඇති ජනාධිපති ට්‍රම්ප් ආරක්ෂිත ස්ථානයක සිටින අතර නැවත වරක් තලේබාන් සංවිධානය විසින් පාවාදීමෙන් ඔහුගේ දේශීය ශ්‍රේණිගත කිරීම්වලට තර්ජනයක් වීමට ඉඩක් නැත. පොම්පියෝ මහතාගෙන් පැහැදිලි සාක්ෂියක් ඉල්ලා සිටින මෙම ඉල්ලීම ඉරාන ජෙනරාල් ඝාතනයෙන් පසු ඉරානයේ සහ එක්සත් ජනපදයේ ක්‍රීඩා පිටියක් ලෙස මතුවී ඇති උපායමාර්ගිකව වැදගත් භූමි භාගයේ පවතින යුද්ධයට විසඳුමක් සෙවීම සඳහා විශ්වාසදායක එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරයෙකුගේ පියවරකි. 

යුද්ධයෙන් විනාශ වූ රටේ ඕනෑම සාම ක්‍රියාවලියක් ඇෆ්ගන් නායකත්වය හා ඇෆ්ගනිස්ථානය සතු විය යුතු බව ඉන්දියාව මුලුමනින්ම කියා සිටියේය. සාමකාමී සහ ආරක්ෂිත ඇෆ්ගනිස්ථානයක් දැකීමට ඉන්දියාව කැමතියි. එහෙත්, නවදිල්ලියට ත‍්‍රස්තවාදී සංවිධාන සමඟ සාකච්ඡා කිරීම හෝ විශ්වාසය තැබීම සඳහා වෙන්කිරීම් තිබේ. තලේබාන් සහ එක්සත් ජනපදය අතර සම්බන්ධතාවය ඉදිරියට යන්නේ කෙසේද යන්න තවමත් දැකගත හැකිය.

 

පිටපත: කල්ලෝල් භට්ටචර්ජි, විශේෂ වාර්තාකරු, හින්දු පුවත්පත